Ngồi như một Thiền sư, Đứng như một Kiếm sĩ

Posted: Tháng Tám 3, 2016 in Nghiên cứu

(Sit like a Zen Master, Stand like a Swordman)

Không ít thì nhiều, chắc bạn đã từng thấy qua hai hình ảnh của một Thiền sư khi ngồi và ở một kiếm sĩ Nhật khi đứng. Thế nhưng bạn có bao giờ chú ý đến một điều gì đó tương đồng ở hai hình ảnh này và chính điểu đó giúp tạo ra một nét đẹp oai nghi không?

Nếu bạn chưa từng chú ý thì người viết xin phép nêu ra đây và điều đó rất giản dị, “lưng thẳng” và “khuôn mặt hướng thẳng về phía trước”.

Chừng như đứng hay ngồi với lưng thẳng đem lại cho con người một cái đẹp thanh nhã hay uy nghi tùy theo đối tượng. Thí dụ như các thí sinh đi thi hoa hậu hay các người mẫu, khi họ đứng trước ống kính thì ít bao giờ chúng ta thấy ai có lưng khòm. Và nếu nhìn những quân nhân khi đứng dàn chào hay diễn hành, họ cũng như thế; lưng lúc nào cũng thẳng và mặt nghiêm trang nhìn thẳng.

Lưng thẳng cộng khuôn mặt không cúi hay nghiêng qua nghiêng lại, hình thành một sự cân bằng cho thế đứng hay ngồi, trông rất đẹp. Đây chỉ mới nói về vẻ đẹp; thực ra với lưng thẳng khi đứng hay ngồi cũng đem lại nhiều lợi ích về mặt sức khoẻ.

Theo một tài liệu y khoa nói về tư thế (posture) được đăng trên trang nhà “sức khoẻ tốt hơn” của chính phủ tiểu bang Victoria, Úc Châu (betterhealth.vic.gov.au), khi con người ta càng lớn tuổi, các “thói quen tật xấu” như đi với vai thõng xuống hay là rũ người (slouching), và ít hoạt động, cũng lộ ra rõ ràng. Những tật xấu này làm cho các cơ bắp của thân thể bị mỏi và căng (muscle fatigue and tension) và hậu quả là một tư thế xấu (bad posture).

Tư thế xấu đem lại chứng đau lưng (back pain), nhức đầu, sự hoạt động khác thường của cột xương sống (spinal dysfunction), sư suy hoá của các khớp xương (joint degeneration), vai tròn (rounded shoulders), và bụng phệ (pot belly). Tư thế xấu cũng bao gồm: hai đầu gối cong khi đi hay đứng, hay là đầu thì chúi về phía trước hoặc là hơi ngả về sau.

Về phương diện cơ sinh học (biomechanic), tư thế xấu cũng gây trở ngại trong sự hoạt động của một số cơ phận trong thân thể như sau:

Sợi cơ (muscle fibres)

Cơ bắp của xương được cấu tạo bởi hai loại: sợi cơ tĩnh (static muscle fibre) và sợi cơ phasic (phasic muscle fibre). Các sợi cơ tĩnh nằm sâu dưới các lớp sợi cơ và có cơ tính “co giật chậm” (slow twitch). Với phận sự cảm ứng (sensing) vị trí của thân thể và chuyển tín hiệu này về não (brain), các sợi cơ tĩnh giúp ta dể dàng giữ tư thế và sự thăng bằng. Các sợi cơ tĩnh cũng có tính chất đốt năng lượng chậm và có thể hoạt động lâu mà không bị mỏi. Sợi cơ phasic có cơ tính “co giật nhanh” (fast twitch) và dùng cho sự di động và hoạt động (movement and activity). Cũng vì lý do này mà sợi cơ phasic đốt năng lượng nhanh và mau mỏi mệt. Cho nên một tư thế xấu sẽ làm cho các cơ bắp mau mỏi mệt vì các cơ sợi phasic sẽ được cơ thể dùng nhiều cho việc giữ vững vị trí của thân thể.

Sức mạnh và chiều dài của cơ bắp (muscle strength and length)

Theo thời gian vì tư thế xấu cứ tiếp tục đòi hỏi các sợi cơ phasic hỗ trợ cho việc giữ vị trí của thân thể, điều này làm cho các sợi cơ tĩnh nằm sâu dước các lớp cơ bị yếu và lãng phí vì không được dùng đến. Hậu quả là các sợi cơ này bị căng và thun ngắn lại và có thể đưa đến việc các đốt xương sống (vertebrae) bị thu nhỏ làm cho tư thế xấu trở thành tệ hại hơn.

Sự phản hồi của hệ thần kinh về vị trí của thân thể trong khoảng không (Nervous system feedback on the body’s position in space)

Phận sự của cơ sợi tĩnh là cảm ứng (sensing) vị trí của thân thể trong khoảng không và chuyển các tín hiệu này về não (brain). Khi các phận sự này bị lấn áp bởi các cơ thuộc sợi cơ phasic thì bộ não sẽ không nhận được đầy đủ dữ kiện, và nhầm lẫn cho rằng thân thể cần phải luôn được chống đỡ để đối chọi với tác dụng của lực hút trái đất. Theo đó, bộ não sẽ kích động thêm sự co giật của các bắp thịt và gia tăng sự mệt mỏi và đau nhức mà người có tư thế xấu cảm nhận được.

Nói tóm lại, đi, đứng, hay ngồi với một tư thế xấu có nhiều bất lợi. Cho nên vì lợi ích của sức khoẻ, vì vẻ đẹp người, rất cần một tư thế tốt hoặc một sự cải thiện về thói quen tật xấu gây ra tư thế xấu.

Làm sao bạn có thể cải thiện tư thế của mình. Có phải là theo lối tin vào truyền thống là phải ưỡn ngực để giữ cho lưng thẳng? Không hẳn như thế và theo lời khuyên của tài liệu y khoa tham khảo, bạn chỉ cần “lắng nghe” thân thể của mình và điều chỉnh tư thế khi đứng hay ngồi sao cho mình thấy thoải mái và đẹp thanh nhã. Để giúp cải thiện tư thế, tài liệu tham khảo liệt kê vài gợi ý như sau:

1- Giữ tư thế hình chữ S. Nếu bạn quan sát một trẻ nhỏ bạn sẽ thấy lưng của em đó thẳng nhưng có hình cong chữ S, và sự di động của em trẻ đó rất là dễ dàng không tốn sức.

Thật vậy xương sống của chúng ta vốn dĩ có hình dạng chữ S. Cho nên khi chúng ta nói giữ lưng thẳng thì vô hình chung chúng ta giúp xương sống của chúng ta ở vị thế tự nhiên cong theo hình chữ S.

2- Làm các động tác co duỗi hai hay ba lần mỗi tuần để giúp tăng thêm độ mềm dẻo của các cơ bắp.

3- Tập thể dục thường xuyên để giúp cải tiến sức mạnh của cơ bắp.

4- Thường xuyên xoay đầu từ trái sang phải và ngược lại để giúp duỗi các cơ bắp ở cổ.

5- Các cơ bắp ở phần bụng giúp nâng đỡ phần dưới của lưng, cho nên bạn cần giữ các cơ bắp này trong tình trạng tốt. Một cách tập là “abdominal crunches” với tư thế nằm thẳng trên sàn nhà và uốn xương sườn và xương chậu gần lại với nhau (lie on your back and curl your ribcage and pelvis as close together as possible). Cách tập này khác với straight-backed sit-ups dùng vào việc tập cơ bắp của hông và bắp đùi (exercise the muscles of the hips and thighs).

6- Tránh đứng trên một bàn chân lâu quá.

7- Gác chéo chân ở mắt cá chân (ankles) thay vì gác chéo chân ngang đầu gối (knees).

Kết luận:

Một điều lợi trong việc học võ là các bài tập khởi động làm nóng người, và việc luyện các đòn thế giúp cho các cơ bắp của thân thể rất nhiều. Cho nên các bài tập khởi động và làm nóng người mang rất nhiều lợi ích cho cơ thể. Các bài tập nhỏ và ngắn này sẽ không ít thì nhiều góp một phần vào việc giúp cho thân thể có một tư thế đẹp.

Với một tư thế đẹp của lưng thẳng, đầu không cúi, khi đứng hay ngồi; bạn sẽ không những làm tăng vẻ đẹp cho cá nhân mình nói riêng, và đồng thời cũng làm tăng vẻ đẹp cho lớp học võ nói chung. Một nét đẹp uy nghi cho phái Nam và một nét đẹp thanh nhã cho phái Nữ. Vậy bạn thử xem mình có thể cố gắng ngồi như một Thiền sư và đứng như một Kiếm sĩ không?

NGUYỄN TỰ HÀO

 Tham khảo: https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/posture

zazen

swordman

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s