Học võ với Sáng tổ Nguyễn Lộc

Posted: Tháng Mười 10, 2011 in Sáng tổ Nguyễn Lộc

Lời giới thiệu: Võ sư Nghiêm Văn Hùng sinh năm 1943 tại Gia Lâm, Hà Nội. Giữa năm 1955, ông theo tập Vovinam tại Saigon. Ông cũng là một trong những người mặc quần đỏ đầu tiên của môn phái cùng với các võ sư Trần Trọng Bách (Trần Huy Phong), Nguyễn Văn Thư, Phạm Hữu Độ, Nghiêm Văn Hiền, v.v. Hiện nay, ông Hùng đang cư ngụ tại quận 9, TPHCM. Xin trân trọng giới thiệu bài viết của võ sư Nghiêm Văn Hùng về những tháng ngày được học võ với Sáng tổ Nguyễn Lộc.

1. Tôi bước chân vào phòng tập Vovinam tại số 58 đường Aviateur Garros (sau này gọi là Thủ Khoa Huân) ở Saigon vào khoảng tháng 5 hoặc tháng 6 năm 1955 khi Saigon đã bắt đầu có những cơn mưa đầu mùa. Nói tiếng là phòng tập, nhưng thực ra đây là tòa soạn báo Phương Đông của ông Hồ Hữu Tường bỏ trống.

Lúc bấy giờ, bố tôi đang làm việc ở một cơ quan tại Saigon. Trong số những đồng nghiệp của bố tôi có ông Bùi Thiện Nghĩa (một võ sư Vovinam nhưng tôi không biết) và ông Nghĩa đã nói với bố tôi cho anh em chúng tôi theo học võ. Theo lời dạy của bố, 2 anh Nghiêm Văn Hải (1939-1967), Nghiêm Văn Hiền (1941, đang định cư tại Mỹ) và tôi bắt đầu những ngày tập võ. Từ nhà ở chợ Vườn Chuối (đường Phan Đình Phùng, nay là đường Nguyễn Đình Chiểu), chúng tôi lội bộ đến đường Thủ Khoa Huân để học võ vào buổi tối.

Ngày đầu tiên khi đến nơi, tôi thấy ông Bùi Thiện Nghĩa cùng một vài người (sau này mới biết là võ sư Vovinam) ngồi nơi bộ ghế salon mây đặt trên vĩa hè trước phòng tập và đang trò chuyện. Ông Nghĩa đón và dẫn anh em chúng tôi đến chào một người mặc áo sơ-mi trắng dài tay. Đó là Sáng tổ Nguyễn Lộc.

Sáng tổ Nguyễn Lộc vóc người cao, gầy nhưng có đôi mắt cực sáng. Ông ngồi đó chung với những người khác nhưng ấn tượng đầu tiên đối với tôi là đôi mắt cực sáng lại rất hiền từ của ông nổi bật lên tất cả. Sau khi chúng tôi kính cẩn chào ông, Sáng tổ nói ngay với chúng tôi về cách xưng hô: “Các chú gọi anh là Anh Lộc” (dù lúc đó tôi chỉ mới 12 tuổi) rồi nhỏ nhẹ nói với ông Nghĩa đưa chúng tôi vào lớp… Trong buổi tập đầu tiên này, Anh Lộc đã dạy chúng tôi nghi thức nghiêm-lễ. Và cũng bắt đầu từ đó anh em chúng tôi bước chân vào Vovinam .

                            Võ sư Nghiêm Văn Hùng (tháng 7-2011)

2. Phòng tập Thủ Khoa Huân rộng khoảng 4mx5m, tráng xi măng đen và láng. Bên ngoài phòng tập có một gian phòng nhỏ dùng để thay quần áo. Ngoài ra không có một bảng hiệu nào khác. Lúc đó, trong phòng cũng có một số anh em đang tập luyện và đều ở trần, mặc quần đùi đủ kiểu. Lớp của chúng tôi có khoảng 12-13 người, mỗi tuần tập 3 buổi từ 19 giờ đến hơn 20 giờ. Thỉnh thoảng, sau khi  tập xong, mấy anh em còn ngồi lại trò chuyện đến khoảng 21 giờ mới lội bộ về. Trực tiếp dạy chúng tôi là 1-2 anh phụ tá, còn Anh Lộc chỉ dạy đòn thế mới.

Ba tháng đầu được xem là thời kỳ thử thách. Những ai chịu đựng được đau đớn thì tiếp tục. Thế nên, tập độ vài ba tuần thì lớp nghỉ gần hết và lại đón nhận thêm một số anh em khác hoặc chuyển lớp sáp nhập với một lớp khác. Sau vài lần ghép lớp, chúng tôi nhập chung với lớp các anh Trần Trọng Bách (Trần Huy Phong), Nguyễn Văn Thư, Phạm Hữu Độ, Thông, Nguyễn Bình (thường gọi là Bình Bột, hiện nay ở đường Nguyễn Tiểu La, Q.10, TPHCM), Hồng Dương, Hùng (anh của ca sĩ Lệ Thanh), anh em Dũng, Lâm v.v. Trong thời kỳ tập ở Thủ Khoa Huân, chúng tôi ít khi thấy Anh Lê Sáng.

Khoảng chừng hơn 1 năm sau, lớp chuyển về tập tại tư gia Anh Lộc trên đường Nguyễn Khắc Nhu. Nơi tập là phòng khách đã được tạm thu dọn bàn ghế. Lúc này, chúng tôi gặp Anh Sáng thường hơn và chưa đầy năm thì Anh Lộc nhuốm bệnh – khoảng cuối năm 1957.

Anh Lộc bệnh, Anh Nghĩa đi công tác xa nên Anh Sáng thay thế và trực tiếp dạy võ. Lớp dời về đường Trần Khánh Dư vào đầu năm 1958. Đây là căn phòng học lớp luyện thi của anh Nguyễn Văn Tụ (một thân hữu Vovinam, sau này làm Chủ tịch Hội Khổng học ở Saigon) – bạn của Anh Bách. Tuy căn phòng nhỏ, nóng, thiếu điện nước v.v., thời gian học lại thất thường nhưng chúng tôi rất hăng hái tập luyện.

Rời phòng tập ở đường Trần Khánh Dư, lớp chuyển sang tập tại lầu 2 của Moulin Rouge – tên một vũ trường đã phá sản – nằm ở góc đường Trần Hưng Đạo và Huỳnh Mẫn Đạt. Địa điểm này có thể gọi bằng 2 tên: Quán Hai Cua (quay mặt ra đường Trần Hưng Đạo) hoặc Moulin Rouge (quay mặt ra đường Huỳnh Mẫn Đạt). và có đặt một tấm bảng với dòng chữ: Trung tâm huấn huyện Vovinam – Võ sư trưởng Lê Sáng. Đây là lần đầu tiên bảng hiệu này xuất hiện tại Saigon còn trước đó chỉ là những tấm affiche khiêm nhường có in hình đánh đòn chân.

Lớp chúng tôi (Bách, Thư, Tuấn, Độ, Hùng, Hiền, Bình, Phượng v.v.) chỉ tập trọn buổi sáng Chủ nhật do Anh Sáng trực tiếp hướng dẫn và không có ai khác được đến xem. Những lớp còn lại (Trịnh Văn Mão, Cao Văn Cát, Lý Phúc Thái, Đào Văn Năng, Tô Cẩm Minh, Liên Quốc, Nguyễn Đức Quỳnh Kỳ, Nguyễn Văn Vui v.v.) tập 3 buổi/tuần vào ngày thường, trong đó có 2 lớp do anh Thư và anh Đàm Gia Tuấn dạy. Tất cả anh em chúng tôi, dù các lớp khác nhau nhưng đều đối xử  như anh em trong gia đình.

                     Hai võ sư Nguyễn Bình (trái) và Nguyễn Việt Thông

Trong thời gian này, bên cạnh nhiệm vụ nặng nề là Trưởng tràng của Vovinam, Anh Sáng còn giữ chức vụ Tổng thư ký Tổng cuộc Quyền thuật miền Nam Việt Nam. Do đó, có những lúc Anh Sáng bận công tác, anh em chúng tôi lại tự tập lấy với nhau.

Nếu như lúc trước chúng tôi mặc quần đùi đủ màu, đủ kiểu, thì lúc sang tập ở Moulin Rouge, Anh Sáng cho chúng tôi mặc quần đỏ (khi đi đánh biểu diễn thì mặc thêm áo thun ba lỗ, đàng sau lưng có hàng chữ Vovinam). Ý tưởng phân định trình độ theo màu quần là của Anh Lộc và sau này Anh Sáng thực hiện. Những ý tưởng như thế thường được mang ra để thảo luận và lấy quyết định chung. Lớp ở Trần Hưng Đạo duy trì đến khoảng đầu năm 1961 mới giải tán vì thời cuộc…

Một số anh em chuyển về tập bán công khai ở đền thờ đức Trần Hưng Đạo (trên đường Hiền Vương, nay là đường Võ Thị Sáu). Nghỉ tập võ, tôi vẫn tiếp tục học văn hóa và tốt nghiệp kỹ sư điện tại Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ vào năm 1967. Ra trường, bận nhiều công việc nên tôi không có điều kiện tham gia sinh hoạt Vovinam thường xuyên như anh Bách, Thư v.v. tuy tấm lòng vẫn trông theo hành trình của Vovinam tiến bước .

Cũng trong thời gian chúng tôi luyện võ ở phòng tập Trần Hưng Đạo, Sáng tổ đã vĩnh viễn ra đi sau thời gian dài trọng bệnh. Hôm ấy (29-4-1960) trong giờ tập, nhận được hung tin, anh em chúng tôi tức tốc đến building Everest với ước mong được nhìn lại người Anh Cả cao quý nhất của Vovinam lần cuối cùng…!

3. Nhìn lại các lớp học đã qua, thông thường, lớp bắt đầu bằng các các bài tập khởi động cơ thể, hít thở, sau đó bước vào các bài tập kỹ thuật như: băm tay, đánh tay (2 người đối mặt, 2 tay đánh vào nhau hết xuôi tới ngược), đánh chỏ, đánh gối, đá (thẳng, nghiêng, xéo), vặn dây thừng (to bằng cườm tay, vặn xuôi, vặn ngược), vặn và đẩy cây (tầm vông); cuối buổi tập còn có thêm màn nhảy cóc, té ngã, đứng tấn v.v. Đó là những phương pháp để rèn thể lực, luyện thân thép – một nội dung rất quan trọng của Vovinam.

Tập xong phần luyện thân thép, mồ hôi ra như tắm, rơi xuống cả sàn nhà, chúng tôi phải lau sạch rồi mới bắt đầu tập kỹ thuật đòn thế, khóa gỡ, phản đòn, tay không chống vũ khí v.v. Chương trình lần lượt học lên các bài song luyện 1, 2, 3, bài vật 1, 2, đòn chân từ số 1 đến 12. Từ 12 đòn chân đó, Anh Sáng, Anh Bách bổ sung thêm thành 21 đòn chân để dạy cho các lớp sau này. Anh Sáng cũng dạy chúng tôi bài quyền số 1 bao gồm một số đòn thế ghép lại để ôn luyện một mình. Sau này, nhằm phong phú hóa các đòn thế khi đi biểu diễn, các bài tam luyện, tứ luyện, các đòn chân chiến lược v.v. đã được phát triển và đạt được những kết quả tốt.

Trong thời gian từ giữa năm 1955 đến khoảng đầu năm 1961, chúng tôi cũng được đi biểu diễn ở nhiều nơi. Năm 1956, lớp biểu diễn ở sân vận động Tao Đàn trước một trận đấu võ đài tự do. Cuộc biểu diễn Vovinam đêm đó đã gây được tiếng vang lớn. Khi chúng tôi biểu diễn xong, một số võ sư các lò võ khác trong đó có võ sư Huỳnh Tiền đã nhảy lên đài để xem những bước đi của chúng tôi còn lưu lại mờ mờ. Và đây cũng là lần đầu tiên các võ phái ở Saigon biết đến Vovinam.

Chúng tôi cũng từng “trình làng” ở sân Tinh Võ (quận 5, Saigon) nhân một cuộc đấu võ đài tự do giữa các võ sĩ Saigon – Lào. Tuy không rộng lắm, nhưng thiết kế của sân Tinh Võ rất phù hợp với không khí võ đài. Phần biểu diễn của anh em chúng tôi cũng được hoan nghênh nhiệt liệt. Khoảng giữa năm 1961, chúng còn biểu diễn ở nhà hát Olympic (đường Hồng Thập Tự nay là Nguyễn Thị Minh Khai) để cứu trợ nạn lụt miền Trung v.v. Hầu như toàn bộ các võ sư, HLV Vovinam (quần đỏ và quần vàng) lúc đó cùng xông vào lo liệu mọi việc từ khâu bán vé đến biểu diễn v.v. Thời chúng tôi, trước khi biểu diễn, anh em đứng nghiêm, hơi nghiêng người chào khán giả. Nghi thức nghiêm-lễ chỉ sử dụng khi đồng môn chào nhau (trước và sau khi biểu diễn).

4. Từ ngày bước chân vào phòng tập Thủ Khoa Huân đến nay, dù hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng Vovinam lúc nào cũng nằm trong tâm khảm của tôi. Sở dĩ tình Vovinam vẫn sống trong tim tôi vì nhiều lý do.

Trước tiên là do cái thần thái đĩnh đạc của Anh Lộc, cách ăn mặc (Anh thường mặc áo sơ mi trắng dài tay, đi đâu thì khoác thêm chiếc áo blouson màu xanh da trời), cách nói chuyện luôn làm cho người đối diện phải kính nể. Tuy không thuyết giảng dài dòng, nhưng qua những lần giảng dạy trong lớp về đòn thế, hoặc trò chuyện sau giờ tập, Anh Lộc đã dạy chúng tôi nhiều bài học về đạo đức của người môn sinh Vovinam: tập Vovinam không phải dùng để đánh người, làm hại người mà trước tiên là làm cho thân thể khỏe mạnh, và chỉ dùng võ trong trường hợp rất cần thiết để bảo vệ bản thân, không thượng đài với danh nghĩa Vovinam vì bất cứ lý do gì.

Lúc dạy chúng tôi đòn thế mới, Anh Lộc ra đòn rất sắc, gọn, nhẹ nhàng nhưng đẹp mắt. Sau khi làm mẫu, anh gọi từng cặp ra đánh, đích thân anh sửa từng bước chân, từng động tác cho học trò. Tôi nhớ có lần anh Thông đánh cặp với anh Bách tập tành có vẻ lơ mơ, anh Lộc kêu ra và bảo đấm thẳng tay phải. Một cú phản đòn như điện xẹt của anh khiến anh Thông văng xa khoảng 4 thước. Theo vài anh kể lại, hồi còn ở miền Bắc, có lần một tên Tây nào đó đến nơi Anh Lộc dạy với ý định phá phách. Chỉ một cú ra đòn của Anh thôi, tên Tây ấy đã lủi mất với sự tâm phục.

Trong suốt thời gian từ năm 1955 đến đầu năm 1961, Anh Lộc và cả Anh Sáng chưa bao giờ đề cập đến 2 chữ võ đạo, về cách mạng tâm thân. Có lẽ tất cả những điều đó đã ẩn trong đòn thế, trong cách xưng hô Anh Em, trong hành xử đầy tính gia đình và tình người. Đối với tôi, danh xưng Vovinam có lẽ cũng quá đủ là đề tài để nghiên cứu thâm sâu.

Võ sư Nghiêm Văn Hùng đang đọc tập thơ Nhớ nguồn của Chưởng môn Lê Sáng

Nhân đây, tôi cho rằng kỹ thuật Vovinam là do Sáng tổ Nguyễn Lộc sáng tạo chứ không phải “thái dụng” kỹ thuật của các môn võ khác. Chúng ta thử nhìn lại xem, vào thập niên 1920, 1930 (ngoài Thiếu Lâm, quyền Anh và một số các môn phái gia truyền của Việt Nam), những võ phái Judo, Taekwondo, Karate, Pencak Silat… đều chưa xuất hiện (thậm chí chưa ra đời) tại Việt Nam thì lấy gì để Sáng tổ nghiên cứu và “thái dụng”? Dù vậy, Vovinam vào thời đó đã gây được tiếng vang, tạo được uy tín lớn. Theo tôi, sở dĩ Vovinam tạo được sức hút đối với thanh thiếu niên không chỉ đơn thuần là kỹ thuật mà cốt lõi là không khí tập luyện mang tính chất gia đình – người anh dạy dỗ đàn em. Suốt mấy năm dài tập luyện, dù chẳng có đai đẳng gì cả nhưng chúng tôi vẫn đối xử với nhau bằng tình anh em trong một gia đình.

Giờ đây, tuy Anh Lộc đã đi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những lời dạy của Anh về đạo đức làm người, đạo đức của người tập Vovinam như: kỷ luật tự giácluyện thân thép, không thượng đài dưới bất cứ hình thức nào, sinh hoạt của Vovinam phi chính trị và tôn giáo v.v. vẫn còn ghi đậm trong trái tim tôi những cảm xúc đặc biệt mà tôi nghĩ đó là tình Vovinam…

                                                          27-8-2011

Môn đồ Nghiêm Văn Hùng

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s