Hai mươi năm vượt khó

Posted: Tháng Mười 8, 2011 in Bút ký

18 giờ: 30 võ sinh tập đấm, đá, vật nhau huỳnh huỵch trong một gian phòng ở Quận đoàn 6 (147 đường Cao Văn Lầu, quận 6, TPHCM)…

20 giờ: Lớp võ chuyển qua tập múa lân. Những điệu múa, nụ cười hòa cùng tiếng trống “cắc cắc, thùng thùng” liên hồi rộn ràng cả khu phố…

3 giờ sáng hôm sau: Cũng những gương mặt đó, nhưng người thì bán trà đá, đánh giày, người phụ bốc xếp, người lo đẩy hàng, v.v. ở chợ Bình Tây, chợ rau Mai Xuân Thưởng, bến xe Chợ Lớn, v.v.

Trên đây là vài hình ảnh cách nay 20 năm. Tuy cũ nhưng nó mở đầu chặng đường hình thành và phát triển CLB Vovinam và đội lân-sư-rồng Phù Đổng, quận 6, TPHCM…

Ý tưởng “liều lĩnh”

Là cộng tác viên phụ trách nhiếu nhi địa bàn dân cư của Quận đoàn 6, anh Lê Đình Phước có nhiệm vụ tập hợp, tổ chức cho thiếu niên xung quanh khu vực chợ rau Mai Xuân Thưởng vui chơi, múa hát. Tuy sinh hoạt chung nhưng cảnh ngộ mỗi người một vẻ: em này nghèo khó, mồ côi, thất học, sống lang thang, em kia ngỗ nghịch, thậm chí một số em tụ tập thành băng nhóm quậy phá, v.v. Dù rất nỗ lực, chỉ sau vài tháng, Phước cảm thấy “không ăn” vì các em nhàm chán và ít đến sinh hoạt. Không biết mặt cha từ lúc chào đời, nhà nghèo, hồi nhỏ cũng nghịch ngợm nhưng sau hơn 1 năm tập Vovinam, Lê Đình Phước đã đằm tính trở lại. Từ đó, anh nảy sinh ý tưởng: “Cho các em tập võ có lẽ sẽ phù hợp hơn” sau nhiều đêm trằn trọc. Nhưng khi đề xuất lên cấp trên, Phước đã gặp một số ý kiến không đồng ý. Có người còn nói rằng cho tụi quậy phá tập võ chẳng khác gì “nối giáo cho giặc”. Nhưng cũng may, được sự ủng hộ của nhiều thành viên khác, ý tưởng “liều lĩnh” trên mới được chấp thuận.

Lòng mừng khấp khởi, Phước liền liên hệ với các Đoàn phường 2 , chợ Bình Tây, chợ rau Mai Xuân Thưởng để cùng nhau vận động các thiếu niên cơ nhỡ, cá biệt vào lớp võ. Phước nhớ lại: “Những lúc xuống tận “hang ổ” để “giành giật” lại các em từ những tay “anh chị”, tôi thấy rùng mình. Lúc đó, nhỡ có tay anh chị nào “tặng” cho tôi một nhát dao thì sao?”. Trầm ngâm một chút, Phước kể tiếp: “Lớp khai giảng ngày 24-10-1989 tại Quận đoàn 6. Trong số 30 em có mặt, hầu hết đều ăn mặc xốc xếch, tóc dài phủ gáy… Hai ba ngày đầu, các em chỉ mặc quần đùi, áo thun hoặc sơ mi mà tập luyện. Thế là tôi phải bỏ tiền túi mua tặng mỗi em một bộ võ phục”…

Lớp võ “đặc biệt”

Không quá đáng khi gọi lớp Vovinam trên là một lớp võ “đặc biệt”. Số em ngoan đếm chưa đủ 10 ngón tay. Hầu hết số còn lại đều xuất thân từ xóm Miễu, xóm Chùa, xóm Cầu Đò – khu tam giác khá phức tạp chung quanh chợ rau Mai Xuân Thưởng. Từ 2 – 3 giờ sáng các em đã có mặt ở chợ, bến xe,v.v. Hè phố và nhu cầu mưu sinh đã làm các em thoái hóa. Vài em con nhà khá giả nhưng được nuông chìu quá mức sinh hư hỏng. Mấy ngày đầu, các em vào lớp với tính cách “lề đường, hè phố”. Đứng trước thách thức này, thay vì trách mắng, Phước đã đến với các em bằng sự cảm thông. Không chỉ tập đấm đá, các em còn được huấn luyện viên giáo dục tinh thần võ đạo của người học võ, tập múa lân, cắm trại, lao động công ích. Người thầy ban đầu từ từ trở thành người anh đáng tin cậy để các em giãi bày những nỗi buồn, những uất ức, những suy nghĩ nông cạn mà trước đây các em đã trút vào các cuộc ẩu đả hoặc tìm cách quên đi trong men bia, khói thuốc… Không ít lần Phước đã ra chợ, bến xe, thức suốt đêm để nghe các em rù rì tâm sự rồi lựa lời khuyên giải. Dần dần, những hiện tượng chửi thề, nói tục, ẩu đả giảm bớt rất nhiều. Ngay cả chuyện chào hỏi, lễ phép, xưng hô thân mật – một thứ xa xỉ trước đây – cũng trở thành một ứng xử thú vị đối với các em!

* Nhiều em tính khí hung hăng, làm cách nào anh giúp các em không còn ẩu đả?

– Trong một lần tập đấu đối kháng, “Cu lửa” bị trúng đòn, ôm tay nhăn mặt, tôi hỏi: “Em có đau không?”, Cu “lửa” liền đáp: “Dạ đau lắm anh ơi!”. “Đấu tập trúng đòn còn đau như vậy chứ ở ngoài đường các em lấy gậy phang vào người khác, chắc họ không đau à?”. Sẵn dịp, tôi nhắc lại các em mục đích của người học Vovinam là để thân thể khoẻ mạnh chứ không phải đánh nhau, v.v. Không rõ các em “thấm” đến đâu nhưng dần dần tôi không còn nghe các em tham gia vào các cuộc ẩu đả nữa. Đình Phước từ tốn đáp.

Vết dầu loang

Tiếng lành đồn xa, nhiều em quậy phá ở khu Mã Lạng, xóm Chổi, xóm Giếng, hẻm 45, hẻm 99, v.v. đến ghi danh tập võ. Với số lượng khoảng 150 võ sinh/ngày, Phước buộc phải đưa nhóm võ sinh ban đầu lên phụ tá. Lên làm “thầy”, các em càng biết tự kiềm chế hơn để làm gương. “Đàn anh” không còn quậy phá thì “đố thằng đàn em nào dám”. Lớp sau noi theo lớp trước từ từ đi vào nền nếp như vết dầu loang… Phước tâm tình: “Chỉ có độ 10% đóng học phí, số còn lại tập “chùa” nên phụ dạy võ với tôi các em chẳng hưởng đồng nào mà còn góp tiền – những đồng tiền có được từ những lần bốc xếp, đẩy xe, đánh giày cực nhọc – để mua võ phục cho đàn em. Có thể nói 30 võ sinh lớp đầu tiên là “công thần” của Câu lạc bộ Vovinam và đội lân-sư-rồng Phù Đổng Q. 6. Không có các em phụ lực, tôi cũng bó tay”. Những biệt danh Cu “lửa”, Hoàng “phế”, Lễ “sóc”, Cù “lý”, Hải “ba vá”, Lộc “méo”, v.v. ngày trước đã đi vào dĩ vãng. Họ và nhiều thanh niên khác đã trở lại cuộc sống bình thường: có bạn trở thành công chức, người dạy võ, anh làm tài xế taxi, người mở cơ sở sản xuất, v.v. Lúc giã từ CLB, có bạn đã bật khóc: “Rồi đây tôi có còn được yêu thương như nơi mái ấm này không?”. Hãy nghe Xuân “què” khẳng định: “Hồi nhỏ tôi tụ tập đánh nhau suốt ngày. Nhờ anh Phước và lớp võ-đội lân mà tôi sửa đổi tính nết rồi đi nghĩa vụ quân sự. Hiện tôi đã có nghề nghiệp và đã là ông chủ của cơ sở sản xuất nhỏ”. Vài năm gần đây, Bùi Chí Tr. (20 tuổi) là con của một tay giang hồ khá nổi tiếng ở Q.6 , nổi tiếng quậy phá, đua xe, ẩu đả, v.v. Nhưng từ khi mẹ gửi vào lớp võ-đội lân, Tr. cũng từ từ “lột xác” đến mức lối xóm ngạc nhiên, họ hàng khen ngợi… và hiện nay là tài xế taxi.

Lân “nhà nghèo”

Sau khi lớp võ đi vào nền nếp, Phước cảm thấy nếu chỉ tập võ thì chưa thể hiện “bản lĩnh cá nhân” mà cần phải có thêm loại hình sinh hoạt khác để các em phát huy “cái tôi” đồng thời cũng góp phần quảng bá Vovinam rộng rãi trong cộng đồng. Vốn “học lóm” múa lân từ mấy ông thầy người Hoa lúc còn nhỏ nên chuyện Phước hình thành đội lân-sư-rồng Phù Đổng không khó lắm. Thành viên của đội gồm những võ sinh tập luyện Vovinam trên 6 tháng và phấn đấu tốt.

Hình thành thì dễ nhưng nuôi cho đội lân tồn tại là chuyện rất nan giải. Xin tài trợ ư? Ai lại mang tiền ra nuôi một đội lân mà nhiều thành viên từng mang “tai tiếng”. Ngay cả chuyện tìm  khách hàng cũng chẳng dễ dàng vì đội lân chưa có tiếng tăm. Đồng phục thì đen đúa, toàn đi chân đất, em nào giàu lắm thì mới có đôi bata. Ráng lắm mới sắm được 1 đầu lân to đùng và 1 đầu lân nhỏ xíu. Lưng lân là tấm banderole vá chằng chịt. Trống lân còn thảm hơn – to hơn cái thùng thiếc chứa nước một chút, da trống mỏng te, mỗi lần đem ra dùng đều phải trét thêm một lớp sáp đèn cầy dày cả mấy phân để bảo vệ mặt trống. Ấy vậy mà lân Phù Đổng cũng “nổi đình nổi đám” suốt mấy năm và được hàng chục tờ báo đăng tin động viên, khen ngợi. “Có năm đi diễn ở Cao Lãnh, 12 giờ đêm mới về đến nhà, tổng kết chỉ còn vỏn vẹn 5.000 đồng. Đói lã, nhiều em nằm ngủ mê mệt chỉ có anh Phước, tôi và vài bạn nữa bế từng em vào phòng…”, bạn Lôi Vĩnh Tài bùi ngùi kể lại.

* Mệt mà vui phải không bạn?

– Đúng vậy anh ơi! Ấn tượng nhất là tết Nguyên đán nào cũng về xã Thuận Thành, gần chợ Rạch Kiến, Long An diễn cho bà con xem. Trước tết vài hôm, bà con đã đắp một cái nền đất cao vài tấc. Xe vừa đổ xịch trước nền đất, bà con vui mừng ra đón. Biểu diễn xong, hầu như cả xóm “lì xì” đủ loại bánh mứt, trái cây, nước uống, v.v. Ai có gì cho nấy, ăn không hết còn dư cả một bịt to đùng mang về. Có năm đang diễn thì trời mưa, bà con đem bạt ra che cho lân diễn còn mọi người đứng dầm mưa thưởng thức. Năm nào lân về không đúng giờ, bà con thấp thỏm chờ đợi, xe đến nơi đã thấy bà con đứng đông nghịt. Tình nghĩa như vậy nên dù biết lỗ, nhưng năm nào tụi tôi cũng về với bà con”, Đức Tài hồ hởi trả lời.

Chỉ xin chiếc cần câu

Đi bằng đôi chân đất cùng sự hà hơi của Gạch Đồng Tâm, lân Phù Đổng cứ lây lất trong cái nghèo. May thay! Giữa năm 1996, Giám đốc Công viên Văn hóa Đầm Sen Nguyễn Chánh Lộc (hiện là Tổng giám đốc công ty du lịch Phú Thọ) nghe chuyện liền hợp đồng đội lân biểu diễn suốt ngày Chủ nhật hàng tuần tại công viên. Tuy tiền bồi dưỡng không cao lắm nhưng cái quý là từ nay đội lân có đất dụng võ. Kết thúc ngày biểu diễn đầu tiên, cả đội ôm nhau khóc… vì mừng. Từ đó, đội lân mới có kinh phí nuôi lớp võ, ngược lại lớp võ là lò cung cấp, bổ sung thành viên mới cho đội lân. Sau Đầm Sen, đội được phục vụ cho khách ở Khu du lịch Suối Tiên vào dịp tết Nguyên đán rồi Công ty Gạch Đồng Tâm chính thức tài trợ 100 bộ đồng phục múa lân và 100 bộ võ phục hàng năm cũng như cho xe đưa đón những chuyến đi xa hoặc vào dịp lễ, tết. Tháng 9-2002, đội kèn nghi lễ Vovinam Phù Đổng hình thành rồi đội múa Rối Phù Đổng cũng chào đời từ cuối năm 2003. Quy mô lớp võ-đội lân mở rộng và lại đón tiếp thêm những mảnh đời cơ nhỡ. Còn nhớ hồi năm 2006, tuy lớp võ thu hút gần 200 võ sinh tại Nhà Thiếu nhi quận 6 nhưng chỉ chừng 1/5 con em gia đình bình thường đóng học phí với giá “rẻ”, những em mồ côi, cơ nhỡ chẳng những không đóng tiền mà còn được cấp võ phục.

Trò chuyện cùng chúng tôi mà Tô Văn Bình cứ nhấp nha nhấp nhỏm vì sợ hết giờ bán vé số. Năm nay, Bình 12 tuổi, cùng cha mẹ từ Quảng Ngãi vào đây thuê phòng ở trọ tại phường 16, quận 8 được 4 năm nay. Bình cho biết: “Ban ngày, em đi bán vé số. Sáu giờ tối em học võ rồi tập múa lân đến 9 giờ mới về phòng trọ. Chủ nhật, em không đi bán mà vào Đầm Sen biểu diễn lân”. Bình đi rồi, võ sư Lê Đình Phước mới bày tỏ thêm: “Bán vé số, Bình lời mỗi ngày trên 30.000 đồng. Chủ nhật, Bình đi múa lân được trả công 30.000 đồng và 10.000 đồng tiền cơm. Nhưng anh biết không, em nó chỉ ăn dĩa cơm độ 4-5 ngàn, số còn lại nhập với tiền công mang về cho cha mẹ. Thấy vậy, tôi rất đau lòng nhưng chẳng biết sao hơn vì khả năng tài chánh của đội lân có hạn!”.

Năm 2001, lân Phù Đổng dự Liên hoan Lân-Sư-Rồng TPHCM cùng với các đoàn lân người Hoa và đến Liên hoan năm 2005 đã giành được giải thưởng. Chẳng những thế, đội còn cử một số bạn khéo tay lân la đến các khu vực sản xuất đầu lân, sư, rồng của người Hoa. Chỉ sau vài tháng “học lóm”, các bạn đã sản xuất được những đạo cụ cần thiết, chủ yếu phục vụ cho đội, thỉnh thoảng mới bán được vài bộ cho CLB Vovinam nơi khác. Mấy năm qua, dù “đắt sô” hơn trước, múa may chưa chắc kém ai nhưng tiền bồi dưỡng thấp nên chưa đủ trang trải chi phí và cái khó vẫn còn đè nặng trên vai những chàng trai “Phù Đổng”. Thế nên, anh Phước chỉ ước mong các cơ quan, xí nghiệp, công ty quan tâm đến những số phận cơ nhỡ bằng cách tạo điều kiện cho các em được phục vụ trong những dịp hội nghị, khai trương, lễ, tết, v.v.

* * *

Hai mươi năm đã trôi qua, khó kể hết những bước thăng trầm đầy mồ hôi, nước mắt, niềm vui và thắm đượm nghĩa tình của CLB Vovinam-đội Lân-Sư-Rồng quận 6. Với những thành quả đạt được sau năm kiên trì, gắn bó với những em cơ nhỡ bằng tất cả tấm lòng yêu thương, võ sư Lê Đình Phước – người anh cả của lớp võ-đội lân – từng được tuyên dương nhiều lần. Vào dịp lễ, tết hay ngày truyền thống của lớp võ-đội lân, không ít thành viên cũ dắt díu vợ con về họp mặt. Người tặng gạo, kẻ góp bánh mứt, v.v. cộng với tiền tích lũy của đội cũng đủ anh em liên hoan và hàng trăm thành viên cơ nhỡ có một chút quà đón trăng rằm tháng tám hoặc vui xuân… Hình như  cùng cảnh ngộ nghèo khổ, cùng tình đồng môn, con người dễ cảm thông, gắn kết lại để cùng nhau vượt khó… Nhưng có lẽ chúng ta sẽ càng vui mừng xiết bao khi trong những ngày hội ấy được gặp lại những “trẻ em cơ nhỡ” ngày nào như: Nguyễn Công Luân, Hứa Ngọc Yên, Nguyễn Thanh Phong, Vương Đức Lễ, Liên Chí Hải, Châu Ngọc Hồng, Bùi Thanh Xuân, Tăng Văn Thanh Dũng, Nguyễn Đăng Nam, Lôi Vĩnh Tài (Cu lửa), v.v. , nay đã có công ăn việc làm ổn định, góp phần phục vụ xã hội…

23-10-2009

TH.T

Tối ngày 23-10-2009, CLB Vovinam-đội Lân, sư, rồng Phù Đổng đã tổ chức sinh nhật lần thứ 20 tại nhà hàng Cung Hỷ. Nhân dịp này, võ sư Võ Danh Hải – Tổng thư ký Liên đoàn Vovinam Việt Nam – đã trao tặng Bằng khen của Liên đoàn Vovinam Việt Nam cho CLB&đội lân về những thành tích đã đạt được trong công tác huấn luyện võ thuật và thanh thiếu niên tại địa phương nhiều năm qua.

———————————————————————

Ghi chú: Võ sư Lê Đình Phước sinh năm 1966, tập Vovinam với võ sư Trương Quang An từ năm 1986. Hiện nay, võ sư Phước đang mang Hồng đai I cấp và là Phó Giám đốc Nhà Nhà Thiếu nhi quận 6, TPHCM.

Lân, sư, rồng Vovinam Phù Đổng mừng sinh nhật lần thứ 20
Lân sư, rồng Vovinam Phù Đổng biểu diễn tại Văn miếu, Quốc tử giám, Hà Nội 2009
Đội lân Phù Đổng tự sản xuất đầu lân
Võ sư Nguyễn Văn Chiếu (phải) và võ sư Nguyễn Văn Sen rót rượu mừng CLB Vovinam&đội lân, sư, rồng Phù Đổng tròn 20 tuổi
Tổng thư ký Võ Danh Hải trao Bằng khen của Liên đoàn Vovinam Việt Nam cho võ sư Lê Đình Phước
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s